Zaterdag 29 december 2007

Stilte, alleen zijn en eenzaamheid kan men op zeer veel verschillende manieren ervaren. Stilte kan heel rustgevend zijn, het kan 'vol verwachting' zijn, maar het kan ook heel bedreigend zijn. Over het algemeen kunnen wij niet goed lange tijd alleen zijn en zoeken wij een 'opvulling' voor de 'leegte'.

Wanneer er een gevoel opkomt van 'alleen zijn' of 'er niet bij horen', dan ervaren wij dit als iets 'leegs' of verdrietigs. Heel veel van onze activiteiten in het leven zijn erop gericht om de leegte en de eenzaamheid niet te voelen. Ook de relaties die wij aangaan met andere mensen zijn er vaak op gericht om het gevoel van eenzaamheid te boven te komen.

De deelname aan bepaalde activiteiten, het uitgaan en het bezoeken van vrienden en vriendinnen kunnen gebruikt worden als een opvulling voor de innerlijke leegte. Toch leert de ervaring dat deze opvulling van de leegte in de meeste gevallen tijdelijk is en dat er onherroepelijk een tijd komt dat de eenzaamheid weer terugkeert.

Het spreekt vanzelf dat de echte oplossing voor het probleem op deze manier niet te vinden is. Men kan ook leren op een andere manier naar de eenzaamheid te kijken en men kan leren met eenzaamheid om te gaan. In wezen is ieder mens alleen. Ieder mens wordt alleen geboren en zal alleen sterven. Dit wordt echter meestal ontkend en de meeste mensen jagen het een of andere doel na om maar niet te hoeven voelen dat zij in wezen alleen zijn. Maar ieder mens, hoe fortuinlijk zijn of haar leven ook zal verlopen, zal vroeg of laat weer worden teruggeworpen op zichzelf.

Vaak wordt ouderdom geassocieerd met eenzaamheid, maar ook veel jonge mensen komen in situaties terecht, waarin zij alleen zijn of zich eenzaam voelen.
Het is niet verstandig om steeds weer de eenzaamheid te proberen te ontvluchten en te wachten tot het lot ons toch weer confronteert met de eenzaamheid. Beter is het om te leren met de eenzaamheid om te gaan en er als het ware vriendschap mee te sluiten. De opvoeding van een mens is, naar mijn mening, niet afgerond als een jonge volwassene niet heeft geleerd 'op eigen benen te staan'; anders gezegd: een mens moet 'onafhankelijk' zijn. Deze woorden zijn niet nieuw, hoewel men er verschillend
over kan denken. Toch realiseren maar weinig mensen zich dat dit betekent dat men kan omgaan met de eenzaamheid.

Zolang men bang is voor de eenzaamheid, is er geen sprake van op eigen benen
staan'.Zowel de opvoeding als de ontwikkeling van de mens, die erop gericht zijn om de mens werkelijk tot volle bloei te laten komen, moeten de mens te leren met de eenzaamheid vriendschap te sluiten. Van oudsher hebben de grote spirituele leerscholen en systemen de mensen geleerd om hiermee om te gaan. De grote leraren zoals Jezus, Mohammed, de Boeddha en vele andere bekende en minder
bekende leraren zijn ons voorgegaan.

Hoe kan men leren met eenzaamheid om te gaan? Dit is niet eenvoudig in een maatschappij die gericht is op het ontkennen en verdoven van het gevoel van eenzaamheid. Heel veel mensen leven in eenzaamheid en lijden hieronder, hoewel er altijd mensen zijn die weten hoe zij vriendschap moeten sluiten met eenzaamheid.
Eén van de belangrijkste stappen in dit proces is dat men leert dat alles voor het werkelijke geluk van de mens niet buiten zichzelf te vinden is maar reeds in zichzelf aanwezig is. Veel hiervan is misschien nog in elementaire vorm aanwezig en moet nog tot bloei komen, maar het besef dat het alles in potentie aanwezig is, geeft de mens de moed om door te gaan.

Welke methode men ook volgt, er zijn altijd een paar algemene regels en technieken. De mens moet, bijvoorbeeld, leren om zijn eigen geest tot rust te brengen. De verschillende concentratie-, meditatie- en reflectiemethoden die in de verschillende tradities worden gegeven, zijn een groot hulpmiddel. Ook de omgang met gelijkgestemde mensen (satsanga) is van grote waarde. Daarnaast is het belangrijk
dat er geschikte plaatsen zijn waar mensen zich op individuele basis kunnen terugtrekken voor kortere of langere tijd en waar zij hun eigen proces in alle rust kunnen doormaken. Helaas zijn er in onze samenleving maar weinig plaatsen waar mensen zich kunnen terugtrekken en waar zij een goede begeleiding kunnen krijgen bij dit delicate proces.

Ook op de lagere en middelbare scholen wordt er niet of nauwelijks aan dit belangrijke aspect aandacht besteed, terwijl onze kinderen voor een belangrijk deel van hun ontwikkeling afhankelijk zijn van het onderwijssysteem. Het is een misvatting te denken dat men het omgaan met eenzaamheid alleen kan leren als men volwassen is. Ook kinderen horen het te leren; aan kinderen kan men gemakkelijk leren om stil te zitten en in zichzelf te rusten. Dit 'terugkeren tot de bron' is er dus voor jong en oud.

De grote druk en stress in onze maatschappij roepen als het ware om een oplossing. Het is belangrijk de mensen de mogelijkheid te bieden om met de eenzaamheid vriendschap te sluiten. Steeds meer mensen komen erachter dat materiële welstand niet het uiteindelijke geluk zal brengen waar ieder mens naar op zoek is. Men moet een andere weg inslaan en deze weg is niet nieuw. Hij is te vinden in alle tradities en is van alle tijden. Er moeten plaatsen komen waar dit weer mogelijk is.

door: Mehdi Jiwa (OHM-Vani, 2000)

>> Reageer